Δύο δρόμοι διασταυρώθηκαν στο δάσος κι εγώ πήρα τον πιο αταξίδευτο.
Robert Frost

Στους αρχαίους μύθους και στα καλά παραμύθια πάντα υπάρχει ένα σταυροδρόμι, όπου ο ήρωας ή οι ήρωες πρέπει να αποφασίσουν αν θα προχωρήσουν, αν θα γυρίσουν πίσω, αν θα πάρουν τον πιο ταξιδεμένο, ή τον λιγότερο ταξιδεμένο δρόμο. Όλα εξαρτώνται από την απόφαση αυτή, αλλά και η ίδια η απόφαση εξαρτάται από το ποιός βρίσκεται στο πλευρό μας, ποιός μας παραστέκεται και ποιός μας περιμένει στο τέλος του δρόμου.

Η ιστορία του Artability ξεκινάει από ένα σταυροδρόμι και έχει πολλούς πρωταγωνιστές. Όταν το Ίδρυμα Μποδοσάκη, ανήγγειλε το πρόγραμμα «Είμαστε όλοι Πολίτες» με χρηματοδότηση από τα ΕΕΑ Grants, με στόχο την ενδυνάμωση της κοινωνίας των πολιτών στη χώρα μας και την ενίσχυση της κοινωνικής δικαιοσύνης, της δημοκρατίας και της βιώσιμης ανάπτυξης, δεν ήταν δυνατόν η Εταιρεία Προστασίας Σπαστικών να μείνει αδιάφορη. Όλα τα συστατικά μιας νέας περιπέτειας ήταν εκεί. Το πρώτο όμως ερώτημα ήταν κατά πόσο, σε αυτούς τους δύσκολους και απρόβλεπτους καιρούς, θα ήμασταν σε θέση να αναλάβουμε μια καινούργια πρωτοβουλία και να φανούμε αντάξιοι της εμπιστοσύνης του Ιδρύματος. Μήπως αυτή τη φορά, θα ήταν φρονιμότερο να υποχωρήσουμε και να μην αποτολμήσουμε ένα νέο βήμα; Θα ήταν μια εύκολη υπεκφυγή από το δίλημμα, αλλά ταυτόχρονα ξένη προς το πάντα πρωτοποριακό πνεύμα της Εταιρείας Προστασίας Σπαστικών. Έτσι αποφασίσαμε να κάνουμε το πρώτο βήμα, αλλά το σταυροδρόμι ήταν πάλι μπροστά μας, με ένα νέο δίλημμα ως προς την κατεύθυνση που θα έπρεπε να διαλέξουμε. Να ακολουθήσουμε τον σίγουρο και πεπατημένο δρόμο ή να επιχειρήσουμε κάτι πιο φιλόδοξο και διαφορετικό; Αυτό ήταν το ερώτημα.

Εύκολα θα μπορούσαμε να προτείνουμε ένα σχέδιο δράσης που θα συνέπιπτε με τις προδιαγραφές της προκήρυξης και δεν θα μας έβγαζε πολύ από το δρόμο μας. Πάλι όμως τέτοιες εύκολες λύσεις δεν χαρακτηρίζουν το θαρραλέο πνεύμα της Εταιρείας Προστασίας Σπαστικών. Αρχίσαμε λοιπόν να κοιτάμε πιο μακριά και ξεκινήσαμε με δύο από τις βασικές μας αρχές, πάνω στις οποίες στηρίζεται όλο μας το έργο: Την πίστη μας στην μοναδική αξία και τις απέραντες δυνατότητες κάθε ανθρώπου με αναπηρία. Την πεποίθηση μας ότι η παιδεία, η καλλιέργεια και η τέχνη αποτελούν καθοριστικά στοιχεία στη ζωή κάθε ανθρώπου. Η πολυετής εμπειρία μας στην υλοποίηση καλλιτεχνικών προγραμμάτων επιβεβαίωνε την πεποίθηση μας ότι η καλλιτεχνική δημιουργία μπορεί να αποτελέσει ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό εναλλακτικό μέσο για την εκπαίδευση και την θεραπεία των ανθρώπων με αναπηρία. Όταν δε στην καλλιτεχνική διαδικασία συμμετέχουν άτομα χωρίς αναπηρίες, τότε η τέχνη μεταμορφώνεται σε ένα ισχυρό εργαλείο για την φυσιολογική άρση κάθε μορφής κοινωνικού αποκλεισμού.

Η πρόκληση που θέσαμε λοιπόν στους εαυτούς μας ήταν να συντάξουμε και να προτείνουμε ένα πρωτοποριακό καλλιτεχνικό πρόγραμμα που να απευθύνεται σε όσους ανθρώπους με και χωρίς αναπηρία έχουν κάποτε στη ζωή τους διερωτηθεί: τι είναι η τέχνη για τον άνθρωπο, γιατί τραγουδάμε, γιατί ζωγραφίζουμε, γιατί χορεύουμε; Όμως, όπως σε όλα τα παραμύθια υπήρχαν δοκιμασίες και εμπόδια που έπρεπε να ξεπεραστούν προκειμένου να καλύψουμε έστω και τα πρώτα λίγα μέτρα στο δρόμο που είχαμε επιλέξει. Πρώτα απ’ όλα έπρεπε να ετοιμάσουμε μια πρόταση που να διέπεται από φαντασία και πρωτοτυπία, αλλά που να βασίζεται σε γερά θεμέλια, να περιέχει όλα τα απαραίτητα συστατικά μιας καλά τεκμηριωμένης πρότασης και να είναι εφαρμόσιμη στην πράξη. Βάλαμε όλοι τα δυνατά μας και από την κοινή αυτή προσπάθεια γεννήθηκε το Artability. Ποτέ όμως δεν είμαστε απόλυτα σίγουροι για τα δημιουργήματα μας, όσο κόπο και αγάπη να έχουμε ξοδέψει, και παρέμεινε το σοβαρό ερώτημα κατά πόσο το Ίδρυμα Μποδοσάκη και κυρίως οι ξένοι χορηγοί θα ήταν διατεθειμένοι να υιοθετήσουν ένα τόσο μη συμβατικό πρόγραμμα. Εδώ η αμφιβολία μας αποδείχθηκε αβάσιμη, διότι η πρότασή μας εγκρίθηκε και μας δόθηκε το πρόσταγμα να προχωρήσουμε χωρίς άλλο δισταγμό.

Αμέσως ξεκίνησε με μεγάλη επιτυχία αυτό που αποτελεί τον πυρήνα του Artability, που είναι η λειτουργία της Καλλιτεχνικής Λέσχης στην Πόρτα Ανοιχτή. Επίσης δρομολογήθηκε το πρόγραμμα «Τρεις Τέχνες, ένα Όνειρο», σε τρία Πολιτιστικά Κέντρα του Δήμου Αθηναίων, η πρώτη ενέργεια που απευθυνόταν απευθείας στην ευρύτερη κοινωνία. Αλλά το μεγαλύτερο και πιο αστάθμητο ερώτημα ήταν ακόμα μπροστά μας. Σε αυτούς τους τόσο δύσκολους καιρούς, ποιοί και πόσοι θα είχαν το κέφι και την περιέργεια να ανταποκριθούν στο κάλεσμά μας και να λάβουν μέρος σε μια σειρά από βιωματικές καλλιτεχνικές εκπαιδεύσεις, όπου με απλά λόγια η πρόσκληση μας έθετε το εξής ερώτημα: Αισθανθήκατε ποτέ την επιθυμία να παίξετε θέατρο, να χορέψετε, να ζωγραφίσετε και να κάνετε μουσική; Θέλετε να δοκιμάσετε τις ικανότητες σας σε μία η σε όλες αυτές τις τέχνες; Εμείς σας θέλουμε μαζί μας! Και εδώ είναι που έγινε το μεγάλο θαύμα! Πριν καλά-καλά ανεβάσουμε την πρόσκληση στη σελίδα του Αrtability άρχισαν να καταφτάνουν βροχή οι αιτήσεις συμμετοχής και σε λιγότερο από μια εβδομάδα είχαν κλείσει οι θέσεις για τα δύο Διήμερα «Εσύ & εγώ μαζί» και τα δύο Δεκαπενθήμερα «Μαζί & Διαφορετικοί». Ήταν δε τέτοια η πίεση για θέσεις που αναγκαστήκαμε ευθύς αμέσως να αυξήσουμε τον αριθμό των συμμετεχόντων στις εκπαιδεύσεις! Τι απίστευτη έκπληξη και χαρά ήταν αυτή! Για δεύτερη φορά από τότε που μάθαμε ότι εγκρίθηκε το Αrtability πανηγύριζε όλη η Πόρτα Ανοιχτή. Στο μεταξύ, η Καλλιτεχνική Λέσχη είχε ήδη ξεπεράσει τα 90 μέλη και απεδείκνυε καθημερινά στη πράξη τα ευεργετικά συστατικά αυτής της κοινής καλλιτεχνικής δραστηριότητας για άτομα με και χωρίς αναπηρία. Τα αποτελέσματα ξεπερνούσαν κάθε προσδοκία τόσο στον καλλιτεχνικό, όσο και στον ανθρώπινο και κοινωνικό τομέα και ο δημιουργικός ίστρος και ο ενθουσιασμός ήταν διάχυτα σε όλη την Πόρτα Ανοιχτή.

Ήταν όλα εύκολα; Ασφαλώς όχι. Σε καμία ανθρώπινη ιστορία δεν είναι όλα εύκολα. Χρειάζεται να τηρηθούν λεπτές ισορροπίες και να διατηρηθεί, ακόμα και σε συνθήκες μεγάλης πίεσης χρόνου, η καλή συνεργασία και ο αμοιβαίος σεβασμός. Το Αrtability έπρεπε να συμβιώσει με τα άλλα προγράμματα της Πόρτας Ανοιχτής, προσδίδοντας μεν ένα πνεύμα δημιουργικότητας και ενθουσιασμού, χωρίς όμως να δημιουργεί αναστάτωση και εκνευρισμό. Και φτάνει η μεγάλη μέρα, όπου στις 26 Φεβρουαρίου 2015 ανοίγουμε τη πόρτα μας στους συμμετέχοντες της πρώτης διήμερης εκπαίδευσης «Εσύ & Εγώ Μαζί». Παρόλο που δείχναμε ψύχραιμοι, μας διέτρεχε η αγωνία κατά πόσο η σύλληψη και το περιεχόμενο του προγράμματος που είχαμε ετοιμάσει θα έβρισκε την ανάλογη απήχηση στους άγνωστους ακόμα προσκεκλημένους μας, που είχαν ανταποκριθεί τόσο αυθόρμητα στο κάλεσμα μας. Άλλο το χαρτί και άλλο η πράξη. Αμέσως διακρίναμε ένα μικρό πρόβλημα στην σύνθεση της ομάδας των συμμετεχόντων, πέρα από τη δικαιολογημένη διστακτικότητα που ένοιωθαν όλοι σε ένα νέο περιβάλλον. Η πηγή του προβλήματος ήταν το γεγονός ότι ορισμένοι παιδαγωγοί συμμετείχαν στην εκπαίδευση κατόπιν εντολής που είχαν λάβει από τον διευθυντή του σχολείου τους και όχι με δική τους πρωτοβουλία! Εμείς όμως ήμαστε υπεύθυνοι για το σύνολο της ομάδας και είτε συμμετείχαν είτε όχι οι «αντιδραστικοί» το πρόγραμμα έπρεπε να προχωρήσει.

Οι υπεύθυνοι εκπαιδευτές μας ανταποκρίθηκαν άμεσα και κατά θαυμαστό τρόπο στην πρόκληση, ενώ θετικότατο ρόλο έπαιξαν τα άτομα με αναπηρία που συμμετείχαν στην εκπαίδευση. Και έγινε πάλι το θαύμα. Μέσα σε ελάχιστο χρόνο γκρεμίστηκαν τα φράγματα που χώριζαν τους μεν από τους δε, γεφυρώθηκαν οι διαφορές και παρόλο που για τους περισσότερους η εκπαίδευση ήταν μια καινούργια εμπειρία με πολλά πρωτόγνωρα και αναπάντεχα στοιχεία, ακόμα και οι πιο διστακτικοί και ανέτοιμοι ανακάλυψαν κρυφά ταλέντα, ανοίχτηκαν, χόρεψαν, τραγούδησαν, ζωγράφισαν, μασκαρεύτηκαν και απέκτησαν φίλους. Μάθαμε πολλά κι εμείς από αυτή την εμπειρία. Διακρίναμε αδυναμίες και κυρίως προετοιμαστήκαμε για μελλοντικές απρόβλεπτες συγκυρίες. To Artability άνθησε μέσα στο χρόνο. Η δεύτερη διήμερη εκπαίδευση «Εσύ & Εγώ Μαζί» και το πρώτο δεκαπενθήμερο «Μαζί & Διαφορετικοί» έφεραν απίστευτα αποτελέσματα. Άνθρωποι με αναπηρία συμμετείχαν όχι ως εκπαιδευόμενοι, εξυπηρετούμενοι ή ακροατές αλλά ως αυτόνομοι δημιουργοί και καλλιτέχνες, ενώ άνθρωποι χωρίς αναπηρίες μοιράστηκαν με γενναιοψυχία κάτι από τον εσωτερικό τους κόσμο και έφυγαν με καινούργιες ιδέες, καινούργιες εμπειρίες, καινούργιους φίλους, έτοιμοι να βάλουνε στην πράξη ότι μάθανε.

Όλοι ξεπεράσαμε τους εαυτούς μας και ανακαλύψαμε ανεξερεύνητες και αναπάντεχες δημιουργικές δυνατότητες, και σε κάθε γωνιά της Πόρτας Ανοιχτής ξεχείλιζε η ζωντανή και χαρούμενη ατμόσφαιρα του ΑRTABILITY. Σταθερά πια στον πιο απάτητο δρόμο που αρχίζει να μας γίνεται οικείος και να βγάζει παρακλάδια, το φθινόπωρο μας βρήκε έτοιμους για τη συνέχιση του ταξιδιού.

1. Η Καλλιτεχνική Λέσχη άνοιξε ξανά τις πόρτες και την αγκαλιά της.
2. Στις 25-27 Σεπτεμβρίου 2015 είχε προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί στο Αργοστόλι το τριήμερο καλλιτεχνικό βιωματικό σεμινάριο «Τέσσερις τέχνες, ένα όνειρο». To πλήρες κλιμάκιο εκπαιδευτών, βοηθών και νέων με αναπηρία από την Πόρτα Ανοιχτή ταξίδεψε στο Αργοστόλι, αλλά δυστυχώς λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών που έπληξαν το νησί και την κήρυξη έκτακτης ανάγκης το σεμινάριο αναβλήθηκε για την άνοιξη του 2016.
3. Αρχές Οκτωβρίου ξεκίνησε η δεύτερη δεκαπενθήμερη εκπαίδευση «Μαζί & Διαφορετικοί», που θα ολοκληρωθεί πριν από τα Χριστούγεννα.
4. Οι τρίμηνοι κύκλοι καλλιτεχνικών μαθημάτων χορού, μουσικής και ζωγραφικής στο Πολιτιστικό Κέντρο ΟΠΑΝΔΑ Κάτω Πατησίων ξεκίνησαν στις αρχές Οκτωβρίου 2015 και από το Δεκέμβριο 2015 θα υλοποιηθούν ακόμα δύο κύκλοι καλλιτεχνικών μαθημάτων χορού και μουσικής στο Κέντρο Στήριξης Παιδιού και Οικογένειας των Παιδικών Χωριών SOS Ελλάδος στην Κυψέλη.
5. Με όλο και μεγαλύτερα ανοίγματα στην κοινωνία, στάλθηκε το ανοικτό κάλεσμα σε φορείς και σε σχολεία σε όλη την Ελλάδα, να συνεργαστούν μαζί μας στην προετοιμασία παραστάσεων και έργων τέχνης, που θα παρουσιαστούν στο Καλλιτεχνικό Φεστιβάλ Αrtability τον Απρίλιο του 2016.

Τι άλλο να πούμε; Η ιστορία μας δεν τελείωσε ακόμα και ένα μέρος του δρόμου είναι ακόμα αταξίδευτο. Αυτό όμως που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί είναι ότι χάρις στα EEA Grants και το Ίδρυμα Μποδοσάκη ξεκινήσαμε μια μεγάλη περιπέτεια που καθημερινά γίνεται πιο μεγάλη, όσο την μοιραζόμαστε όλοι. Γι’ αυτό σας ευχαριστούμε.

Δάφνη Οικονόμου 2015

Σχόλια (1)

Συγχαρητήρια για το έργο που κάνετε εσείς προσωπικά και το προσωπικό σας όλο. Μπράβο σας! !!!!!!

Guest 2015-12-06

Το σχόλιο σας

Συνδεθήκατε ως: Guest

Share This Post